1980′li yılların başlarında olgu sayısının az olması ve homoseksüel erkek grubunda görülmesi nedeni ile hastalık fazla ilgi çekmemişti. Ne zaman ki biseksüel erkekler aracılığı ile kadınlara ve enfekte hamile kadınlardan da bebeklere enfeksiyon geçmeye başladı, olgu sayıları giderek arttı ve HIV/AIDS tüm dünyanın odak noktası durumuna gelmeye başladı.

Yayılma yollarının özelliği, hastalığın belirtisiz geçen uzun bir döneminin olması ve tanı koymanın kan testleri dışında olanaklı olmaması HIV enfekte olgu sayılarının giderek artmasına neden olmaktadır. Tıp dünyası, gönüllü kuruluşlar hastalığın öneminin anlatılabilmesi, toplumun bilgilendirilmesi ve korunma yollarının öğretilmesi için çalışmalar düzenlemeye başlamışlar ve 1 Aralık gününü de “Dünya AIDS Günü” olarak ilan etmişlerdir. Dünya Sağlık Örgütü her yıl 1 Aralık için bir slogan belirlemekte ve tüm ülkeler bu çerçevede toplumu bilgilendirmeye yönelik çalışmalar yapmaktadırlar. 1999 yılının sloganı “Dinle, Öğren, Yaşa!” olarak belirlenmiş olup bu slogandaki amaç, hastalıkla ilgili farkındalılığı artırmak ve AIDS programlarını güçlendirmek olarak düşünülmüştür.

Kan ve kan ürünlerinin rutin HIV yönünden taranması, antiretroviral ilaçların kullanıma girmesi, fırsatçı enfeksiyonların profilaksisinin (önlenmesinin) ve tedavisinin yapılabilmesi, yaygın ve etkili eğitim programlarının uygulanmaya başlanması ile HIV/AIDS epidemisinde (yaygınlığında) son yıllarda önemli değişiklikler gözlenmeye başlamıştır.

Dünyada HIV/AIDS
Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı (UNAIDS) verilerine göre dünyada 1994 yılında 17 milyon HIV/AIDS’li kişi yaşarken Aralık 1999 da bu rakamın 33.6 milyona ulaştığı bildirilmektedir (Şekil 1).

Epideminin (Salgının) başından beri 16.3 milyon kişi yaşamını HIV/AIDS nedeni ile yitirmiş olup, bu olguların 12.7 milyonu 15-49 yaş arası erişkin ve 3.6 milyonu 15 yaş altı çocuklardan oluşmaktadır. 1999 yılı içinde 5.6 milyon yeni olgu bildirilmiş olup, bu sayılara günde 16.000, dakikada 11 yeni olgu eklenmektedir. Veriler, son iki yıldır toplam HIV/AIDS olgularında bir önceki yıla göre %10 oranında bir artış olduğunu ve yeni enfekte olguların %10′unun 15 yaş altı ve %50′sinin ise 15-24 yaş arası gençler olduğunu bildirmektedir. Bu veriler göstermektedir ki; epidemideki en önemli değişikliklerden birincisi hastalığın ilk görülme yaşının 20’den 15’e inmesidir. İkinci önemli değişiklik ise epideminin başlarında %20 olan enfekte kadın oranının %40-50′lere yükselmiş olmasıdır. Epidemiyologlar kadın erkek oranındaki bu eşitlenme trendinin geriye dönemeyeceğini tahmin etmektedirler.

Dünyada HIV/AIDS olgularının %94′ü gelişmekte olan ülkelerde, %86′sı da Sahra-Altı Afrika, Güney ve Güneydoğu Asya’da görülmektedir. İlk olguların görüldüğü yerler olan Kuzey Amerika ve Avrupa ülkelerinde 1994 yılından beri her yıl tanı konan yeni olgu sayıları bir önceki yıldan fazla değil iken, Afrika, Hindistan, Tayland gibi Asya ülkelerinde olgu sayıları katlanarak artmaktadır. Bu farkın asıl nedeninin eğitimden kaynaklandığı düşünülmektedir, çünkü gelişmiş ülkeler etkin eğitim programları ile HIV/AIDS’ i ve korunma yollarını öğretebilmeyi başarmış gözükmektedir. Eğitimde programların yanı sıra bir diğer önemli etkende ekonomik güç olarak kabul edilmektedir. Gelişmekte olan ülkeler kısıtlı bütçeleri ile giderek artan sayıdaki hastalarını tedavi için gerekli masrafı yapmakta zorlanırken, beraberinde eğitim programlarını yürütememektedirler.

Bazı gelişmekte olan ülkelerde ve sanayileşmiş ülkelerde HIV enfeksiyonunun yayılımını engellemeye yönelik çeşitli programlar düzenlenmektedir. Damar içi madde kullanımının önlenmesine yönelik çalışmalar, ithal kan kullanımını sınırlayan politikalar, temiz enjektör değiştirme programları yapılmış olsa da bunların hiçbiri tek başına HIV bulaşını önlemede yeterli programlar olarak gözükmemektedir.

Türkiye’de HIV/AIDS
Türkiye’de cinsel yolla bulaşan hastalıklarla ilgili yeterli önlemlerin alınamaması ve eğitim programlarının yeterli etkinlikte olamaması nedenleri ile HIV/AIDS büyük bir sorun olmaya başlamaktadır. Ancak ülkemizde sağlık kayıt sistemlerinin özellikle cinsel yolla bulaşan hastalıklar konusunda yeterli çalışmaması ve hastalığın uzun süren belirtisiz döneminin olması nedeni ile gerçek rakamların bunun çok üstünde olduğu düşünülmektedir. Türkiye’de ilk olguya 1985 yılında tanı konmuş ve o tarihten başlayarak 1992 yılına kadar olgu sayılarında bir önceki yıla göre fazla artış saptanmaz iken, 1992 yılından beri olgu sayıları katlanarak artmaktadır.

Türkiye’de HIV/AIDS olgu sayılarının artma nedenleri şöyle sıralanabilir

Ülke nüfusunun genç olması,
Cinsel yolla bulaşan hastalıklar konusunda bilgilerin kısıtlı olması,
Turizm sektörünün ülkemizde giderek gelişmesi: Ülkemize her geçen gün daha fazla sayıda turist gelmektedir. Özellikle HIV/AIDS olgularının sık olduğu ülkelerden gelen turistler arasında bu hastalığa yakalanmış kişilerin bulunma olasılığı fazladır.
Yurtdışında çalışan Türk vatandaşlarının çok sayıda olması ve giderek artması: Özellikle yurt dışında uzun süreli kalan vatandaşlarımızın bulundukları ülkedeki hasta sayısının sıklığına bağlı olarak bu hastalığa yakalanma riski artmaktadır.
Damar içi madde kullanımının giderek artması: HIV/AIDS bulaş yolları arasında damar içi madde kullananlar ikinci sırayı oluşturmaktadır. Damar içi madde kullananların sayılarının giderek artması HIV enfekte olgu sayılarının da artmasına neden olmaktadır.

Ülkemizde cinsiyete göre dağılımda
%73.5 erkek,
%26.5 kadın olarak saptanmaktadır.

Olguların %20′sinin sürekli yaşadığı yerin yurtdışı olduğu, toplam 57 ilden bildirim yapıldığı ve en fazla bildirimin Ankara, İstanbul ve İzmir’den olduğu bildirilmektedir.

HIV/AIDS’in Bulaş Yolları ve Korunma

/ Risk gruplarına göre HIV/AIDS olguları incelendiğinde:

%46.3 heteroseksüel,
%9.48 damar içi madde kullananlar,
%9 homoseksüel,
%5.5 kan transfüzyonu (%1.5 hemofili hastaları, %4 diğer) yolu ile,
%0.85 anneden bebeğe geçiş,
%28.1 ise bilinmeyenlerden oluştuğu görülmektedir.

%28.1 gibi büyük bir oran göstermektedir ki eksik bildirim söz konusudur ve bu da ülkemizdeki epideminin boyutunu öğrenmedeki güçlüğü gözler önüne sermektedir.

Cinsel yolla bulaşma
HIV enfeksiyonunun en önemli bulaş yolu cinsel temastır. HIV/AIDS her türlü cinsel temasla (homoseksüel, heteroseksüel, vajinal, oral, anal) bulaşmaktadır. Semen (meni) ya da kanla temasa neden olabilecek her türlü cinsel etkinlikte bulaş riski bulunmaktadır. Bu tür bulaşa bağışık hiç kimse bulunmamaktadır. Bulaş için HIV (+) kişi ile yapılan tek bir cinsel temas bile yeterli olmakta ancak cinsel temas sayısı arttıkça bulaş riski artmaktadır.

Cinsel aktiviteden bütünüyle kaçınarak ya da enfekte olmayan eşle monogamik bir ilişki sürdürerek HIV enfeksiyonunun bulaşı önlenebilmektedir. Cinsel temas sırasında prezervatif (kondom, kılıf) kullanılmasının koruyuculuğu, kondomun lateks olması, doğru ve sürekli kullanılması, yırtık ya da delik olmaması kaydıyla kanıtlanmıştır. Kadınlar için hazırlanmış olan intravajinal kondomlar da doğru ve sürekli kullanımla etkili olmaktadırlar.

Kan ve kan ürünleri ile bulaşma
Kanda virüsün yoğun miktarda bulunması nedeni ile virüsü taşıyan kişilerden alınmış kan ve kan ürünleri ile hastalık bulaşabilmektedir. 1985 yılında antikor testlerinin bulunması ile dünyanın her yerinde kan ve kan ürünlerinin hastaya verilmeden önce HIV yönünden test edilmesi zorunlu kılınmıştır. Türkiye’de 1987 yılından beri tüm kan ve kan ürünlerine ELISA yöntemi ile antikor saptandıktan sonra hastaya verilmektedir, bu nedenle kan ve kan ürünleri ile olan bulaş azalmış gözükmektedir. Ancak hastalığın pencere döneminin olması, acil durumlarda test yapılmadan kan ve kan ürünlerinin kullanılabilmesi nedenleri ile oranı çok azda olsa bu yolla geçiş bildirilmektedir. Damar içi madde kullanımı alışkanlığının önlenmesi, tedavi edilmesi, kullanılıyorsa ortak enjektör kullanımı risklerinin anlatılması bu grup hastalarda HIV bulaş riskini azaltmaktadır. Bazı Avrupa ülkelerinde ve Amerika Birleşik Devletleri’nde devlet tarafından temiz enjektör dağıtım programları uygulanmakta ve çalışmalar önemli ölçüde başarı sağlandığını bildirmektedir. Gelişmiş ülkelerde enjektör paylaşımının azaldığı, steril iğne satın alınışında ve iğne temizleme işlemlerinde artma gözlendiği saptanmaktadır.

Anneden bebeğe bulaşma
HIV gebelik süresince, doğum sırasında ve postpartum (doğum sonrası) dönemde emzirmekle bebeğe geçebilmektedir. Bu oran %20-30′dur. Ancak HIV (+) anneye gebeliğinin son üç ayında, doğumdan sonra da bebeğe antiretroviral tedavi başlanır ve elektif sezaryen uygulanırsa bu oran %8-10′lara düşebilmektedir.
Perinatal(Doğum sırasında) geçişte korunmada önemli olan öncelikle HIV prevalansı(görülme sıklığı) yüksek olan bölgelerde doğurganlık yaşındaki ve HIV enfeksiyon riski olan kadınlara hastalığı öğretebilmektedir. Eğer kadın HIV (+) ise doğum kontrol yöntemleri öğretilmeye çalışılmaktadır. Buna karşın gebe kalan HIV (+) kadınlara erken dönemde kürtaj yapılması pek çok ülke tarafından kabul edilmektedir. Eğer anne adayı bebeği doğurmak istiyorsa gebeliğin son üç ayında anneye, doğumdan sonra da bebeğe antiretroviral tedavi başlanmakta ve hasta yakın izleme alınmaktadır.

Sağlık personeline bulaşma
Sağlık personeline kan ile kontamine olmuş (bulaşmış) vücut sıvılarıyla temas sonucunda HIV’nin geçişi olanaklı olabilmektedir. Kontamine iğne batmasını izleyen serokonversiyon riski %0.3 iken, mukoza ya da derinin kanla kontamine vücut sıvılarıyla teması sonucunda serokonversiyon riski çok daha düşüktür. Sağlık personeli öykü ve fizik inceleme ile enfekte hastaları ayırt etme olanağına sahip olamadıklarından korunmak için tüm hastaların kan ve diğer vücut sıvılarını potansiyel enfekte kabul ederek evrensel önlemlere uyarak çalışmalıdırlar.

Ülkemizde henüz sayıları bini bulan HIV enfekte olgular için hasta sayıları milyonları bulan ülkelerden örnek alarak, sayıların daha da artmasını engellemek için çalışmalarımızı artırmalıyız. HIV infeksiyonunun bulaş yollarını bilmek, korunmayı öğrenmek, öğretmek ve davranış değişikliğinde bulunulmasını sağlamak, HIV/AIDS’li hastaları toplumdan dışlamadan hep birlikte elele vererek yaşamakla bu hastalığa karşı savaşım verebiliriz.

HAZIRLANIŞI

Göbek salatayı 4 eşit parçaya bölün. Havuç, kara lahana, salatalık ve domatesi üzerine güzel bir şekilde yerleştirin.

Hazırladığınız sosu üzerinde gezdirip servise hazır duruma getirin.

Afiyet Olsun.

Enerjinizi en üst seviyelerde tutmanız ve gün boyunca bunu korumanız için yiyeceklerinize çok dikkat etmeli ve birkaç saatinizi kendinize ayırmalısınız. İşte enerjinizi zivrvede tutmak için 23 öneri.

1- Cardiff Üniversitesi’deki  bir araştırmaya göre her gün 40 gr. buğday mısır vb. lifleri almalısınız. Çünkü bu tür lifler enerjiyi arttırıyor ve stresi büyük oranda azaltıyor.

2- Sabahları duş alırken bir soğuk, bir sıcak duş alın. Önce ılık bir suyun altında durun. Ardından suyun sıcaklığıyla oynayın. Ancak başınızı suyun altına sokmamaya dikkat edin. 5 – 6 dakika bunu tekrarlarsanız, çıktığınızda kendinizi daha rahatlamış hissedeceksiniz.

3- Yapılan araştırmalara göre her dört kadından birinde demir seviyesinin düşük olduğu belirlenmiş. Bu da yorgunluk ve halsizlik yaratır. Bu yüzden daha fazla demir içeren yeşil sebze, kurutulmuş meyve ve tahıl gevreklerinden bolca tüketmelisiniz.

4- Daha bol balık, tavuk, peynir, fasulye ve yumurta yemelisiniz… Çünkü vücut için gerekli Omega 3 bu besinlerde bulunuyor. Balık tüketmek aynı zamanda vücudun seratonin salgılamasını sağlıyor. Bu hormon da beyindeki mutluluk merkezini aktif hale geçiriyor.

5- Günde 2 ya da 3 litre su içmelisiniz… Harvard Üniversitesi’nde yapılan araştırmaya göre bu oranlarda su içmek dayanıklılığı arttırıyor, stresin azalmasına yardımcı oluyor. Ancak aklınızda bulunsun; fazlası da zararlı…

6- Dik durun. Kambur durmak kasların hızlı çalışarak, yorulmasına sebep olur. Nefes almanızı zorlaştırır. Dik konumdayken daha rahat nefes alınır, oksijen akciğerlere dolar ve böylece kanın daha rahat dolaşması sağlanır…

7- Yapılan araştırmalara göre en sevdiğiniz müzikleri dinlemek stresi hafifletiyor ve yorgunlukla daha rahat savaşmanızı sağlıyor. Bu yüzden hemen bir ipod edinin ve yürürken, çalışırken, iş yaparken müzik dinlemeyi ihmal etmeyin…

8- Dışarı çıkın. Sabah kalkınca yapacağınız ilk işiniz dışarı çıkmak olsun. Amerikalı bilimadamları doğal ışığın beyni harekete geçirdiğini ve seratonin salgılamasına yardımcı olduğunu söylüyor. Bu da mutluluğunuzu arttıracaktır.

9- Mutlaka gün içerisinde şekerleme yapın… Amerika’daki beyin sağlığı araştırmacılarına göre, 30 dakikalık kısa bir uyku bile insanların performansını olumlu yönde etkiliyor. Çalışırken kısa da olsa gözlerinizi kapatıp biraz dinlenin…

10- Vücudunuzun asit oranını dengelemeniz gerekir. Gereğinden fazla şekerli yiyecekler ve peynir aside sebep olur ve enerjiyi emer. Bu yüzden sebze ve meyve salatalarını bolca tüketin.

11- Doktorlar hayatınızdaki iyi şeyleri hatırlamanız için sizi mutlu eden şeyleri bir deftere yazmanızı öneriyor. Bunları okudukça, sizi neyin mutlu ettiğini daha iyi bulabilirsiniz…

12- Düzenli yemek yiyin. Yemekler arasındaki uzun aralıklar şekerin düşmesine, dolayısıyla enerjinizin azalmasına neden olur. Günde üç kez mutlaka yemek yiyin. Gün içerisinde muz, fındık, yoğurt yemek ideal…

13- Kaslarınızı hissederek enerji sağlayın. Mesela iki elinizi göğüs hizasında birleştirin ve birbirine doğru itin. Ardından başınızın üstüne kaldırın ve bunu 5-10 defa tekrarlayın.

14- Güne iyi bir kahvaltıyla başlayın. Süt,  150 gr. yoğurt,  1 muz, tereyağ, bal, fındık  ve cevizi karıştırıp yiyebilirsiniz. Bu karışım  güne zinde başlamak isteyenler için ideal bir karışım.

15- Nefes alıp vermenin önemini mutlaka kavrayın. Derin nefes alıp vermek, nefes yolunuzu açacak ve daha çok enerji almanızı sağlayacaktır. Her saat üç ya da dört kez derin nefes alıp verin…

16- Cep telefonunuzu kapatın… Bırakın günün birkaç saati kimse size ulaşamasın. Gerekli olduğunda iş ve aileniz için kullanın…

17- Düzenli olun. Dağınıklık sizi strese sokacaktır. Gereksiz yere panik yaparsanız, bu stresle işleriniz yolunda gitmeyecektir. Bu kaosu yaşayıp stresinizi arttırmayın…

18- Adımlarınızı arttırın. Daha fazla yürüyüş yapın, bol bol merdiven çıkın. Olabildiğince hareketli olmaya özen gösterirseniz, kanın hızlı hareket etmesini, kaslara ve organlara giden oksijenin artmasını sağlarsınız. Bu da sizi rahatlatacaktır.

19- Magnezyum almaya dikkat edin. Sebzelerde, fındıkta ve tahıllı ekmeklerde bulunan bu vitamin size zindelik kazandıracaktır.

20- Yiyeceklerdeki enerjinin hızlı emilimini sağlayan  Co-enzimQ10, vücudun ürettiği antioksidandır. Bu enzimin oluşmasını sağlayan yiyecekler de brokoli, kahverengi şeker, kepekli ürünler, soya ve fındıktır.

21- Çok kafein ve alkol uykuyu engeller ve enerji veren B vitaminini emer. Haftada birkaç kez 1 ya da 2 kadeh şarabı geçmemeye, çay ve kahve tüketimini de en aza indirmeye özen gösterin.

22- Bilgisayarla çalışırken mutlaka aralar verin. Japon araştırmacılar, bilgisayar önünde çok oturan insanlarda endişeli olma halinin arttığını, gözlerde problem yaşandığını ve beden ağrılarının çoğaldığını söylüyor.

23- Ve son olarak beyinsel anlamda rahatlamak ve yenilenmek için kendinize 20 dakika ayırın ve şunları yapmaya çalışın…

Ilık, sessiz bir yerde oturun ya da uzanın. Üzerinizde rahat kıyafetleriniz olsun ve gözlerinizi kapatın. n Nefes alışverişinize odaklanın ve nefesinizin rahat olmasını sağlayın. n Kendinizi nehir kenarında, yeşil çimenlerin üzerinde düşünün. Güneş parlıyor, kuşlar cıvıldıyor ve siz suyun akışını duyuyorsunuz. n Suyun içinde ayağa kalkıyor, yüzünüzü güneşe dönüyorsunuz. Güneşin sizi enerjiyle doldurduğunu hissediyorsunuz. Derin bir nefes alıp, bu enerjinin içinize işlemesini sağlıyorsunuz. n Vücudunuzun ve düşüncelerinizin pozitife dönüştüğünü hissettiğinizde yavaşça gözlerinizi açıyorsunuz.

1. Gün
Sabah: Buğday, yulaf gibi tahıllarla hazırlanmış besinler.

Öğle: Sadece yeşil yapraklı sebzelerden oluşan bol peynirli salata.

Akşam: Çok az tereyağında pişirilmiş mantar, avokado, zeytin ve yeşil sebzelerden oluşan salata.

2. Gün
Sabah: Buğday, yulaf gibi tahıllarla hazırlanmış besinler.

Öğle: Sadece yeşil yapraklı sebzelerden oluşan bol peynirli salata.

Akşam: Çok az tereyağında pişirilmiş mantar, avokado, zeytin ve yeşil sebzelerden oluşan salata.

3. Gün
Sabah: Buğday, yulaf gibi tahıllarla hazırlanmış besinler.

Öğle: Sadece yeşil yapraklı sebzelerden oluşan bol peynirli salata.

Akşam: Çok az tereyağında pişirilmiş mantar, avokado, zeytin ve yeşil sebzelerden oluşan salata.

Önemli Uyarı : Doktorunuza danışmadan diyete başlamayınız!

2-Ağızda var olan protez ve köprüleri kontrol ettirin.
Ağız içinde var olan eskimiş köprü ve protezle zamanla gıda birikmesine yol açacağından kötü kokulara neden olabilir. Bu durumlarda yenilenmesi gerekenleri değiştirmeli, eksik olan dişlerin yerleri için gerekli tedavileri yaptırmalısınız.

3-Sakız çiğneyin
Tükürük ağız kokusu ile savaşmanın en güçlü yoludur. İçinde yemek parçacıklarını yerinden söküp mideye gönderecek güçlü enzimler, güçlü bakteri öldürücü antibiyotikler vardır. Şekersiz sakız çiğnemek tükürük salgınızı artırarak ağız temizliğinize yardımcı olur. Nane şekerleri ve tatlı sakızlar genellikle işe yaramaz ve durumu daha da kötüleştirir. Ancak xylitol içeren sakızlar da bu konuda size yardımcı olabilir.

4-Tarçın kullanın
İçeceklerinizde ve uygun yiyeceklerinizde tarçın kullanabilirsiniz. Tarçın ağız içi bakterilerle mücadelede önemli bir silahtır. Eğer varsa tarçınlı şekersiz sakızlar da uygun bir öneri olabilir.

5-Daha fazla su için
Özellikle yaşla artan vücut kuruması pek çok yönden dikkat edilmesi gereken bir durumdur. Çok su içmek onlarca diğer yararının yanında dilinizin kurumasını da önleyerek ağız kokusu ile mücadelede önemli bir silah olarak kullanılabilir. Su ağız içindeki bakterilerin minimumda tutulması için direk yardımcıdır. Ayrıca tükürük salgısını artırarak da yardımcı olur.

6-Asla burnunuz tıkalı uyumayın
Sinüzit gibi hava yolu rahatsızlıkları ve burun tıkanmasına neden olan diğer durumlar geceleri ağızdan nefes almamıza neden olur. Bu durum ağzı ve boğazı kurutarak bakterilerin üremesi için ideal bir ortam oluşturur. Azalan tükürük salgısı durumu daha kötü hale getirir. Bu nedenle kesinlikle burnunuz tıkalı uyumamalısınız.

7-Basit şeker tüketiminizi azaltın
Beyaz un, beyaz şeker, glukoz/fruktoz şurubu ile tatlandırılmış tüm hazır gıdalar ağız içindeki bakteriler için inanılmaz bir hazinedir. Bu tür şekerleri çok kolay kullanarak hızla çoğalırlar. Basit şekerler (atıştırmalık tüm şekerli gıdalarda olduğu gibi) diş çürüklerine neden olur ve ağız sağlığını büyük bir süratle bozarlar. Bu nedenle basit şeker tüketiminizi azaltmalısınız. Bu da su içmek gibi size onlarca yararın yanında ağız kokunuzun azalmasına da yardım edecektir.

8-Lokmaları iyi çiğneyin
Bu sayede yiyeceklerle tükürük salgısı iyice karışır ve ağızda yemek parçası kalma olasılığı düşer. Daha çok çiğneme hareketi daha çok bakterinin yerinden koparak mideye gitmesine yardımcı olur.

9-Diş ipi kullanın
Diş ipi sayesinde fırçanın çıkaramadığı yerlerdeki bakteri ve yemek artıklarını sökebilirsiniz. Özellikle diş gövdeleri arasındaki dar bölgelerde biriken yemek artıkları hızlı bakteri çoğalmasına neden olabilir.

10-Sigara içmeyin
Sigara içmek ağız kuruluğuna neden olduğundan ağız kokusuna sebep olur. Ayrıca diğer bir ağız kokusu nedeni olan diş eti hastalıklarına da zemin hazırlar.

Sağlıklı beslenme vücudumuzun ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde yeterli ve dengeli beslenmedir.

Bunedenle dikkat edilecek nokta farklı besinleri guruplarının dengeli ve yeterli şekilde almaktır. Herhangi bir gıda tek başına vücudum bütüm ihtiyaçlarını karşılayamaz. Bunun için karbonhidrat, yağ, protein, vitamin, mineral ve yeteri kadar su tüketmek büyük önem taşır.

Sağlıklı Beslenme Nasıl Sağlanır?

• Kompleks karbonhidratlar içeren besinler tüketilmelidir: Kompleks karbonhidratları içeren besin grupları doğru oranlarda tüketilirse, vücut besinleri yavaşca glukoza dönüştürerek belirli seviyede enerji akışını sağlar. Böylece insülin salınımı tetiklenmediğinden vücudun besinleri yağ olarak depolama tehlikesi en aza indirgenmiş olur.

• Günlük su tüketimi önemlidir: Tercihen günde en az 1.5 litre, sıcak havalarda ya da egzersiz sırasında daha fazla su içilmelidir. Vücuttan su kaybı olduğunda susama hissi ile su ihtiyacı karşılanır. Vücuttaki suyu azalttığından, alkol ve tuz alımını sınırlamak da önemlidir.

• Çok çeşitli besinler tüketilmelidir : Günlük hayatta, var olan besin seçeneklerinin en fazla %10’luk bir bölümü tüketilir. Her hafta iki yeni besin kaynağının öğüne katılması sağlıklı beslenme açısından önemlidir.

• Sık sık enerji depolanmalıdır : Doğru besinlerden sıklıkla ve az miktarda tüketmek sağlıklı beslenmenin çok önemli bir parçasıdır. Böylece, gün boyunca bir miktar enerji depolayıp, insülin döngüsünden uzak kalmakla, açlık, yorgunluk ve sürekli yeme isteği kaybolur.

• Mutlaka kahvaltı yapılmalıdır : Günlük öğünler arasında kahvaltı mutlaka şarttır. Dengeli bir kahvaltı ile enerji seviyesi korunur ve metabolizma güne hazırlanır. Gün içerisinde kahvaltıya biraz zaman ayırmak, uzun vadede kiloyu kontrol altında tutmak açısından büyük öneme sahiptir.

• Şekerden uzak durulmalıdır : Şeker, yiyeceklerde birçok farklı şekilde bulunur. Hızla glukoza dönüşür, yağ üretimine ve kilo almaya yol açar. Şekerin kan şekerine dönüşme hızı ve süreci açlığa neden olur.

• Egzersiz önemlidir : Sağlıklı olmakta ilerleme kaydedebilmek yalnızca yiyeceklerle bağlantılı değildir. Dengeli beslenme ile birlikte egzersiz de önemlidir. Haftada üç kez 30’ar dakikalık egzersiz mutlaka yapılmalıdır.

• Yağ yakmak için yağ tüketilmelidir : Vücudun temel fonksiyonları için omega-3 ve omega-6 gibi bazı yağlara ihtiyaç vardır. Sağlıklı beslenme açısından önemli olan doymuş yağlardan daha az, gerekli yağlardan ise yeterli derecede tüketilmesidir.

• Yemeye zaman yaratılmalıdır : Yemeği geçiştirmemek ve yemek için belirli bir süre ayırmak gereklidir. Bu hem sindirime çok faydalıdır hem de kişiyi mutlu eder.

• Sağlığa Zararlı Gıdalardan Kaçınılmalıdır : Aşırı yağlı, kolesterollü, tuzlu, şekerli yiyecekler ile kanser yapıcı maddeleri içeren gıdaları tüketmek sağlıksız beslenmenin göstergelerinden biridir. Bu nedenle, yalnızca besin değeri yüksek gıdaları seçmeye değil, aynı zamanda sağlığımıza zararlı olabilecek gıdalardan uzak durmaya ve satın alma, hazırlama, pişirme ve tüketme sırasında sağlığımıza zarar verebilecek uygulamalardan kaçınmaya özen göstermeliyiz.

Kendi yaşamımıza, vücudumuza, beslenme alışkanlıklarımıza ve bilimsel gerçeklere uygun bir şekilde yapılan sağlıklı beslenme, kaliteli bir yaşam sürmemizi sağlar.

Bahar aylarının başladığı şu günlerde eminim herkesi bir telaş almaya başlamıştır. Havalar ısınıyor ince kıyafetler çıkarılmaya başlayacak ve soğuk günlerde bir nebze de olsa unuttuğunuz fazla kilolar bir kabus gibi karşınıza çıkacak….Aslında bu olayı böylesine korkulu bir rüya haline getirmenize hiç gerek yok. Çünkü fazla kilolarınızdan kurtulmak ve bunu uzun yıllar korumak o kadar da zor değil. Doğru beslenmeyi öğrenerek bunu bir yaşam felsefesi olarak kabul edip ömrünüzün sonuna kadar uygulamanız bu problemden kurtulmanız için yeterli. İşte doğru beslenerek fazla kilolardan kurtulmanın ilkeleri……

1. Öncelikle doğru beslenmenin bir yaşam biçimi olarak kabul edilmesi gerektiğine inanın.

2. Kesinlikle öğün atlamayın. Öğün atlayarak kilo vermenin mümkün olamayacağını, tersine sizi daha fazla yemeye teşvik edeceğini unutmayın.

3. Öğün sayınızı arttırın. Azar azar sık sık yemek kilo vermenin en önemli şartıdır. Öğün sayınızı 6-7 defa olacak şekilde ayarlayın. Böylelikle hiçbir öğüne çok aç girmemiş olacaksınız. Aksi takdirde öğün sırasında doygunluk hissini sağlamanız çok zor olacaktır.

4. Yavaş yemek yemeyi öğrenin. Lokmalarınızı ufak parçalar halinde iyice çiğnemeye özen gösterin.

5. Yemek yerken herhangi bir aktiviteyle (televizyon izlemek, gazete- dergi okumak vb..) ilgilenmeyin. Aksi takdirde farkında olmadan gereğinden fazla yiyebilirsiniz.

6. Salata için büyük tabak, yemekler için küçük tabaklar kullanın. Yemek biter bitmez sofradan kalkın.

7. Günde en az 2 lt (8-10 bardak) su için. Bu suyun 6 bardağını ana öğünlerden önce (her öğünden önce 2 bardak) içmeye çalışın. Bunun, hem öğünlerde yediğiniz besinlerin vücutta kullanılmasına faydası olacak, hemde öğüne başlamadan bir tokluk hissi oluşturacaktır.

8. Şekerli ve yendiği zaman kolayca şekere dönüşen besinlerden uzak durun. Çünkü bu besinler hem çok çabuk acıktırır, hemde insülinin aşırı salgılanmasına neden oldukları için dolaylı olarak yağ depolanmasını artırırlar. Glisemik indeksi yüksek olan besinler; beyaz ekmek, beyaz undan yapılmış makarna ve diğer ürünler (pasta, kek, kurabiye vs..) , beyaz pirinç, patates, içine şeker katılmış tüm ürünler ve meyvelerden muz, üzüm ve incir. Tercih edilecek besinler; tam buğday ekmeği, çavdar ekmeği, tam buğday unundan yapılan makarna, esmer pirinç, kurubaklagiller, sebzeler, glisemik indeksi yüksek olmayan meyveler…..

9. Yemeklerinizde daima sıvı yağ kullanın. Bu yağın önemli bir kısmı, tekli doymamış yağ olan zeytinyağından sağlanmalıdır. Fındık yağı ve soya yağı da tekli doymamış yağ olduğu için tercih edilebilir.Omega-3 kaynağı olan balık günlük beslenmenizde mutlaka yer almalıdır. Omega-6 kaynağı olan ayçiçek ve mısır yağı diğerlerine göre daha az tüketilebilir. Kullandığınız yağ tipi kadar miktarı da önemlidir. Yemeklere koyacağınız sıvı yağ miktarı; 1 kg sebze için 2 yemek kaşığını geçmemeli, etli yemeklere yağ eklenmemelidir.

10. Et tüketimini azaltıp yerine bitkisel protein kaynağı olan kurubaklagilleri tercih edin. Haftada iki defa baklagil yemeği tüketmeye çalışın. Haftalık et tüketiminin çoğunluğunun balıktan oluşması, geriye kalan miktarın tavuk ve hindi etine ayrılması, kırmızı etin ise daha nadir olarak tüketilmesi uygundur.

Malzemeler

1/2 Kg. Brokoli
100 gr. sebze (pırasa, kereviz sapı)
1 su bardağı Krema
1 su bardağı Tavuk Suyu
Zeytinyağı
3 yemek kaşığı kıyılmış , Maydanoz, Dereotu, Kekik
ince kıyılmış 3 adet Arpacık Soğanı
Tuz, Karabiber

Hazırlanışı

Brokolileri yıkayın ve saplarını kestikten sonra başlarını ince ince kıyın. Pırasa ve kereviz saplarını yıkayın ve zar şeklinde kestikten sonra, kısık ateşte zeytinyağında yumuşayana kadar pişirin. Sonra içlerine ince kıyılmış arpacık soğanlarını da katın. Ardından brokolileri, kıyılmış otları ve tavuk suyunu da ilave edin. Tüm sebzeler iyice pişene kadar 25 dakika kadar kaynatın. Sonra bu karışıma, kremayı da ekleyip mikserden geçirin. Kısık ateşte 5 dak. daha pişirin